わかる กับ できる มักถูกแปลว่า “เข้าใจ” และ “ทำได้” แต่ผู้เรียนสับสนเพราะทั้งคู่เกี่ยวกับความสามารถ บทนี้แยกให้ชัดว่า “รู้ความหมาย” ไม่เท่ากับ “ลงมือทำได้”
สรุปสั้นที่สุด
| คำ | คำถามหลัก | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| わかる | เข้าใจ/รับรู้หรือไม่ | 日本語がわかります。 |
| できる | ทำได้/เป็นไปได้/เสร็จแล้วหรือไม่ | 日本語で説明できます。 |
わかる: เข้าใจความหมายหรือสถานการณ์
わかる ใช้เมื่อข้อมูล “เข้ามาแล้วเข้าใจ” จึงใช้คำช่วย が บ่อยกว่าการมองเป็นการกระทำต่อวัตถุ
- この言葉の意味がわかります。 เข้าใจความหมายของคำนี้
- 駅の場所がわかりません。 ไม่รู้/ไม่เข้าใจว่าสถานีอยู่ที่ไหน
- 気持ちはわかります。 เข้าใจความรู้สึก
できる: ความสามารถและความเป็นไปได้
できる ใช้บอกว่ามีทักษะหรือเงื่อนไขให้ทำสิ่งหนึ่งได้ มักใช้รูป กริยารูปพจนานุกรม＋ことができる หรือรูปสามารถของกริยา
- 日本語で説明できます。 อธิบายเป็นภาษาญี่ปุ่นได้
- ここでカード払いができます。 ที่นี่จ่ายด้วยบัตรได้
- 明日は参加できません。 พรุ่งนี้เข้าร่วมไม่ได้
できる ยังแปลว่า “เสร็จ/เกิดขึ้น/สร้างขึ้น”
- 予約ができました。 จองเสร็จแล้ว
- 駅の近くに新しい店ができました。 มีร้านใหม่เปิด/สร้างขึ้นใกล้สถานี
- 準備ができました。 เตรียมพร้อมแล้ว
เข้าใจแต่ยังทำไม่ได้ พูดอย่างไร?
説明はわかりますが、まだ一人ではできません。 เข้าใจคำอธิบาย แต่ยังทำคนเดียวไม่ได้ ประโยคนี้แสดงความต่างได้ชัดที่สุด: わかる อยู่ในระดับความเข้าใจ ส่วน できる อยู่ในระดับการลงมือและผลลัพธ์
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
日本語をわかります พบได้ในภาษาพูดบางบริบท แต่รูปมาตรฐานที่ผู้เรียนควรใช้คือ 日本語がわかります ส่วน “พูดภาษาญี่ปุ่นได้” ให้ใช้ 日本語が話せます ไม่ใช่ わかります
แบบเช็กตัวเอง
- รู้ความหมายของคำศัพท์: わかる
- กรอกแบบฟอร์มภาษาญี่ปุ่นได้: できる
- รู้ว่าเครื่องขายตั๋วทำงานอย่างไร แต่ใช้ยังไม่คล่อง: わかる แต่ยัง できない
- การจองเสร็จแล้ว: 予約ができた
อ่านบทแยกคำที่คล้ายกันต่อได้ที่ HappyKentar Japanese Learning Hub
